Sudan Kusini: Kuteua Jaji Mkuu mpya

Rais wa Sudan Kusini Salva Kiir Mayardit amemuapisha Dkt Benjamin Baak Deng kuwa Jaji Mkuu mpya Jumatatu, akimtwika jukumu la kuongoza mageuzi.

Sherehe za kuapishwa katika kiti cha urais zilijiri siku chache baada ya Kiir kuwafuta kazi aliyekuwa Jaji Mkuu Chan Reec Madut na naibu wake, John Gatwech Lul.

Dkt. Baak aliapishwa pamoja na naibu wake mteule, Laku Tranquilo Nyombe, huku Jaji wa Mahakama ya Juu Dkt. James Alala Deng akiapisha.

Uteuzi huo haujaidhinishwa na Bunge la Kitaifa, ambalo bado liko kwenye mapumziko.

Chini ya katiba ya Sudan Kusini, majaji wa Mahakama ya Juu lazima wateuliwe na rais "kwa pendekezo la Tume ya Huduma ya Mahakama" na kuidhinishwa na theluthi mbili ya wingi wa wabunge katika bunge hilo.

Mahakama, ambayo katiba inaitaja kuwa huru kutoka kwa matawi ya kiutendaji na ya kutunga sheria, kwa muda mrefu imekuwa ikikabiliwa na ukosoaji wa umma na kitaaluma juu ya uzembe, mazingira duni ya kazi ya majaji na madai ya kuingiliwa na watendaji.

Akizungumza katika hafla hiyo, Kiir alitaja mahakama kama "msingi wa haki na utulivu katika taifa lolote" lakini alikubali changamoto za kimfumo, ikiwa ni pamoja na mlundikano wa kesi, utekelezaji hafifu wa maamuzi na ufinyu wa upatikanaji wa haki vijijini.

Aliutaka uongozi huo mpya kuhakikisha uwazi, uwajibikaji na utoaji haki kwa wakati.

"Mahakama lazima ifanye kazi kwa uhuru na kusalia bila kuingiliwa na kisiasa," Kiir alisema, pia akitoa wito wa mafunzo ya kimaadili kwa majaji, malipo ya mishahara ya haraka na hatua za kupambana na ufisadi.

Katika hotuba yake ya kukubalika, Jaji Mkuu Baak aliahidi kushughulikia mrundiko mkubwa wa kesi ambazo hazijatatuliwa na kuomba uungwaji mkono zaidi wa serikali kushughulikia masuala ya muda mrefu ya mahakama.

Mabadiliko ya uongozi yanakuja wakati wataalamu wa sheria na raia wakitaka kufanyiwa marekebisho mfumo wa sheria wa Sudan Kusini, ambao wakosoaji wanasema umehujumiwa na ucheleweshaji, ufadhili duni na ushawishi wa kisiasa.

Wachambuzi wanasema kuteuliwa kwa Dk Baak kama Jaji Mkuu wa nchi kunaweza kuashiria mabadiliko ya uhuru na ufanisi wa mahakama.

Dr. Baak ni nani?

Dk. Baak analeta tajriba ya kisheria ya miongo kadhaa kwenye jukumu hilo. Kazi yake ilianza katika Chuo Kikuu cha Khartoum, ambako alipata Shahada ya Kwanza ya Sheria (LLB) mwaka wa 1978. Baadaye alipata shahada za juu, ikiwa ni pamoja na Diploma ya Uzamili ya Sheria (2000), Shahada ya Uzamili ya Sheria katika Mali Miliki (2004), na Shahada ya Uzamivu katika Sheria ya Kimataifa ya Mazingira (2013), zote kutoka taasisi moja.

Dk. Baak alianza kazi yake ya mahakama mwaka 1979 kama Msaidizi wa Kisheria wa Mahakama nchini Sudan. Kwa miaka mingi, alipanda ngazi, akiwa Jaji wa Daraja la Pili (1981), Rais wa Baraza la Mahakimu (1983), Jaji wa Daraja la Kwanza (1986), na Jaji wa Mahakama ya Rufani (1995). Aliteuliwa katika Mahakama ya Juu ya Sudan mwaka 2002.

Kazi yake ilihusisha mahakama za vijijini na mijini kote Sudan na Sudan Kusini, ikijumuisha matangazo huko Malakal, Bentiu, Bor, Wau, na El Obeid.

Wataalamu wa sheria wanaelezea kuteuliwa kwake kama ishara ya utaalamu wake wa kina wa mahakama na kujitolea kwa utawala wa sheria.